Układ krwionośny

1. Układ krwionośny, układ krążenia i jego funkcje.
2. Budowa układu krwionośnego.
3. Budowa i części serca.
4. Dwa rodzaje krążeń serca (duże i małe).
5. Układ przewodzący serca.
6. Budowa żył i tętnic. Jakie są między nimi różnice?

1. UKŁAD KRWIONOŚNY, UKŁAD KRĄŻENIA I JEGO FUNKCJE.

Układ krwionośny człowieka - układ zamknięty, w którym krew krąży w systemie naczyń krwionośnych, a serce jest pompą wymuszającą nieustanny obieg krwi. Układ ten wraz z układem limfatycznym tworzą układ krążenia.


Układ krążenia składa się z dwóch układów: krwionośnego i limfatycznego. Układ krwionośny człowieka jest zamknięty czyli nie wlewa się do jam ciała tylko krąży w naczyniach.

Funkcje układu krążenia:

• oddechowa
• odżywcza
• transportowa
• termoregulacyjna
• wydzielnicza
• ochronna (limfocyty)

2. BUDOWA UKŁADU KRWIONOŚNEGO

• Sieć typowa - serce i naczynia krwionośne do których należą; tętnice, naczynia włosowate (kapilary) żyły.
• Sieć dziwna - tętniczo - tętnicza (występuje w nefronie) - tętnica przechodzi w tętnicę, żylno - żylna (występuje w krążeniu wrotnym wątroby) - żyła przechodzi w żyłę, anastomoza - jest to zespolenie tętniczo-żylne. W żyle nie występują naczynia włosowate.

3. BUDOWA I CZĘŚCI SERCA.

Ściany serca zbudowane są z 3 warstw: 

• Wsierdzie - czyli warstwa wewnętrzna wyścielająca jamę serca, 
• Śródsierdzie - warstwa środkowa zbudowana głownie z mięśnia sercowego, 
• Nasierdzie - warstwa zewnętrzna która zrasta się z blaszką trzewną.

Serce leży w śródpiersiu i na zewnątrz otoczone jest workiem osierdziowym. W worku osierdziowym wyróżnia się dwie części:

• osierdzie włókniste - na zewnątrz
• osierdzie surowiczne - wewnątrz

Osierdzie włókniste - ma kształt stożka. Podstawą jest skierowane do przepony i łączy się z nią. Wierzchołek osierdzia obejmuje serce i wchodzi na główne naczynia krwionośne wchodzące (żyła główna górna i dolna, cztery części żylne) i wychodzące (aorta i pień płucny). Część która obejmuje naczynia zrasta się z błoną zewnętrzną tych naczyń. 

Osierdzie jest wzmocnione więzadłami. Są 3 rodzaje więzadeł:

• mostkowo - osierdziowe
• przeponowo - osierdziowe
• błona oskrzelowo osierdziowa

Osierdzie surowicze - jest zbudowane z dwóch warstw: blaszka ścienna i blaszka trzewna. Pomiędzy blaszkami znajduje się jama osierdziowa (wolna przestrzeń). W jamie osierdziowej znajduje się płyn który zmniejsza tarcie między tymi blaszkami. Blaszka trzewna zrasta się z zewnętrzną warstwą serca i nazywa się nasierdziem.

Budowa zewnętrzna serca - wyróżniamy 3 powierzchnie:

• mostkowo - żebrowa
• płucna
• przeponowa

Ponadto na powierzchni serca znajdują się dwie bruzdy:

• okrężna (wieńcowa)
• podłużna (przednia i tylna)

Części serca:

• dwa przedsionki (prawy i lewy)
• dwie komory (prawa i lewa)

Przedsionek prawy - ma kształt nieregularnego sześcianu. W ścianie przedniej znajduje się uwypuklenie zwane uszkiem prawym. W ścianie górnej znajduje się ujście żyły głównej górnej a w ścianie tylnej jest ujście żyły głównej dolnej i ujście zatoki wieńcowej.

Przedsionek lewy - ma kształt piramidy. W ścianie przedniej znajduje się uwypuklenie zwane uszkiem lewym. W ścianie tylnej występuje ujście 4 żył płucnych.

Komora prawa - ma kształt piramidy w której podstawa zwrócona jest ku górze a wierzchołek ku dołowi. Cała ta komora jest przedzielona listewkami mięśniowymi. Blisko przegrody międzykomórkowej znajduje się ujście pnia płucnego (tętnicy płucnej). W podstawie znajduje się ujście przedsionkowo - komorowe prawe zamykane zastawką trójdzielną. Zastawka zbudowana jest z 3 płatków pomiędzy którymi znajdują się mięśnie brodawkowate. Są 3 rodzaje mięśni brodawkowatych: przednie, tylne  i przegrodowe.

Komora lewa - ma kształt stożka. bliżej przegrody komórkowej wychodzi aorta. W górnej części znajduje się zastawka dwudzielna zbudowana z dwóch płatków. W ujściu aorty jest zastawka zbudowana z trzech płatków (w kształcie półksiężycowatym.


4. DWA RODZAJE KRĄŻEŃ SERCA

Krążenie duże - rozpoczyna się w lewej komorze. Z lewej komory wychodzi aorta, która wędruje w dół i rozgałęzia się na tętnice. Z tętnic tworzą się żyły, wędrują w górę i zbierają się tworząc żyłę główna górną i dolną które wpadają do prawego przedsionka.

Krążenie małe (płucne) - rozpoczyna się w prawej komorze z której wychodzi pień płucny. Pień płucny rozgałęzia się na tętnice prawą i lewą które wpadają do płuc. Z płuc wychodzą 4 żyły płucne które wędrują do lewego przedsionka.


5. UKŁAD PRZEWODZĄCY SERCA

Inaczej nazywany bodźcotwórczym lub automatyzmem serca. Służy on do przepompowywania krwi z żył do tętnic. Aby to mogło następować musi być wykonywana odpowiednia praca serca. rytm pracy serca powstaje w samym sercu.

W skład układy przewodzącego wchodzą:

• węzeł zatokowo - przedsionkowy (rozrusznik serca) leży w prawym przedsionku i kurczy się 60 - 80 razy na minutę
• węzeł przedsionkowo - komorowy ok 50 razy na minutę
• pęczek przedsionkowo - komorowy ok 30 razy na minutę

6. BUDOWA ŻYŁ I TĘTNIC - RÓŻNICE MIĘDZY NIMI

Ściany żył i tętnic składają się z trzech warstw:

1. Błona zewnętrzna - zbudowana jest z tkanki łącznej włóknistej z włóknami sprężystymi oraz komórki mięśni gładkich.
2. Błona środkowa - zbudowana z tkanki mięśniowej gładkiej z włóknami sprężystymi i błony sprężystej zewnętrznej.
3. Błona wewnętrzna - składająca się z błony wewnętrznej sprężystej, tkanki łącznej luźnej i śródbłonka.

Różnice żył i tętnic:

Tętnica:

• kontur światła pofałdowany
• światło puste (nie widać elementów krwi w przepływie krwi)
• grubsza ściana
• wyższe ciśnienie
• dobrze rozwinięta tkanka mięśniowa
• dobrze rozwinięta błona sprężysta wewnętrzna i zewnętrzna
• brak zastawek
• krew tętnicami płynie od serca

Żyła:

• kontur światła okrągły i gładki
• w przepływie krwi widoczne są pojedyncze krwinki czerwone i białe
• cienka ściana
• niższe ciśnienie
• słabo rozwinięta tkanka mięśniowa
• słabo rozwinięta błona sprężysta wewnętrzna a błony sprężystej zewnętrznej brak
• występują zastawki
• krew żyłami płynie do serca